తెలంగాణలోని ములుగు జిల్లా మేడారంలో రెండేళ్లకు ఒకసారి జరిగే సమ్మక్క-సారలమ్మ జాతర ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద గిరిజన పండుగ. కుంభమేళానికి తర్వాత రెండో స్థానంలో ఉండే ఈ జాతరకు లక్షలాది మంది భక్తులు హాజరవుతారు.
జాతర చరిత్ర మరియు కథనం
కాకతీయ రాజు ప్రతాపరుద్రుడు కొయా గిరిజనులపై అధిక పన్నులు విధించాడు. పగిడిద్ద రాజు మృతి చెందిన తర్వాత సమ్మక్క తన కూతురు సారలమ్మ, కుమారుడు జంపన్నతో పోరాడి, చిలుకల గుట్టలో కుంకుమ భరణి రూపంలో మారి రక్షణ దేవతగా మారింది. 1935లో బయ్యక్కపేట నుంచి మేడారంకు మార్చారు.
ప్రాముఖ్యత మరియు ప్రత్యేకతలు
ప్రపంచ స్థాయి సమావేశం: ఏష్యాలో అతి పెద్ద గిరిజన సమ్మేళనం. 1.5 కోట్ల మంది భక్తులు పాల్గొంటారు.
గిరిజన సంస్కృతి: కొయా గిరిజనులు పూజలు నిర్వహిస్తారు, బంగారం (వెండి రేగె), జంపన్న వాగు స్నానం ప్రత్యేకం
సామాజిక ఐక్యత: గిరిజనుల ఐక్యత, సాహసం సందేశం, తెలంగాణ కుంభమేళా అని పిలుస్తారు.
జాతర షెడ్యూల్ మరియు ఆచారాలు
తేదీలు: రెండేళ్లకు ఒకసారి మాఘ మాసంలో (2026: జనవరి 28–31).
ప్రధాన ఆచారాలు:
భక్తులు తమ బరువు బరువులా బంగారం సమర్పణ.
జంపన్న వాగు స్నానం (కడుపు నీరు ఔషధ గుణాలు).
మొక్కలు, జంతు బలి, డ్రమ్ మత్తులు, తల రుద్రడం.
ప్రభుత్వ సహకారం మరియు ప్రభావం
తెలంగాణ ప్రభుత్వం రవాణా, వైద్య, భద్రతా వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఈ జాతర గిరిజన సంస్కృతి ప్రపంచానికి పరిచయం చేస్తూ, పర్యాటక ఆకర్షణగా మారింది. 2024లో 1.25 కోట్ల మంది పాల్గొన్నారు.
